تونل پخت (تونل پاستوریزاسیون) یکی از ماشین آلات مهم خط بسته بندی رب گوجه فرنگی می باشد که فرایند پاستوریزاسیون نهایی محصول بسته بندی شده توسط این دستگاه صورت می گیرد. این دستگاه در خط تولید کارخانه های تولید کننده محصولات غذایی کنسروی مانند رب گوجه فرنگی، سس گوجه فرنگی، انواع کمپوت ها و کنسروهای اسیدی، نوشابه ها، آبمیوه ها، ترشی ها و ... مورد استفاده قرار می گیرد.
طراحی دستگاه تونل پخت (تونل پاستوریزاسیون) از منظر فرایندی دارای سه قسمت می باشد: قسمت آب داغ، قسمت آب ولرم و قسمت آب سرد.
با عبور قوطی های کنسرو از دستگاه تونل پاستوریزاسیون، پخت نهایی محصول و فرایند پاستوریزاسیون بهداشتی محصول به صورت همزمان انجام می گیرد و محصول کنسروی آمادگی لازم برای بسته بندی نهایی را به دست می آورد.
مکانیزم و عملکرد فنی دستگاه تونل پخت (تونل پاستوریزاسیون) به صورت مداوم و پیوسته (کانتینیوس) می باشد و جریان پیوسته ای از محصول در طی مدت زمان فعالیت خط تولید وارد تونل پاستوریزاسیون شده و پس از طی کردن فرایند پخت و پاستوریزاسیون حرارتی از دستگاه خارج می شوند. لذا این دستگاه در خطوط تولید با ظرفیت و حجم بالا مورد استفاده قرار می گیرد.
در دستگاه تونل پخت برای اعمال فرایند حرارتی پاستوریزاسیون محصولات از آب جوش استفاده می شود به گونه ای که در یک سیکل بسته، حجم ثابتی از آب جوش توسط پمپ های آب تعبیه شده در قسمت های مختلف دستگاه، به حرکت درآمده و به صورت مداوم مورد استفاده قرار می گیرد. در هر یک از بخش های سه گانه دمایی در دستگاه تونل پخت (تونل پاستوریزاسیون) آب دارای دمای مشخص در همان قسمت توسط پمپ ها سیرکوله می شود و مجموعه مناطق سه گانه دمایی دستگاه شامل: منطقه آب داغ، منطقه آب ولرم و منطقه آب سرد، فراهم کننده کفایت حرارتی فرایند پاستوریزاسیون باشند.
تونل پخت (تونل پاستوریزاسیون) از طراحی تا اجرا:
دستگاه تونل پخت و پاستوریزاسیون از بخش ها و سیستم های مختلفی تشکیل شده است از جمله عبارتند از:
1- پلتفرم و بدنه دستگاه
2- سیستم های ورودی و خروجی محصول به دستگاه
3- سیستم ردیف کن ورودی و خروجی دستگاه
4- سیستم گردش آب دستگاه
5- سیستم تثبیت دمای سیال مورد استفاده در دستگاه
6- سیستم انتقال حرارت موردنیاز فرایند پاستوریزاسیون
7- سیستم و نیروی محرک انتقال محصول
8- سیستم عایق سازی و جداکننده مناطق دمایی دستگاه
9- سیستم خنک کننده دستگاه
10- سیستم مکش و انتقال بخارات
11- سیستم کنترل و اتوماسیون دستگاه
متریال کلیه قسمت های بدنه دستگاه، پلتفرم دستگاه و همچنین کلیه شیرآلات و اتصالات مورد استفاده در قسمت های مختلف دستگاه از آنجایی که ممکن است با آب جوش، آب سرد یا بخار در تماس باشند از جنس استنلس استیل مقاوم به دما و رطوبت می باشد. بدنه دستگاه در قسمت فوقانی آن دارای درب های پرتابل مجهز به دستگیره های مخصوص می باشد که به آسانی قابل جابجایی و انتقال توسط اپراتور دستگاه می باشند. پلتفرم دستگاه نیز ساختار موردنیاز برای اجرایی شدن و در کنار یکدیگر قرار گرفتن بخش های مختلف دستگاه را فراهم می کند. بدنه دستگاه به منظور کسب مقاومت مکانیکی و دمایی موردنیاز دارای خمکاری ها و فرم دهی های اختصاصی می باشد که بر روی پلتفرم دستگاه قرار می گیرد.
در قسمت ورودی محصول به منظور تسهیل کار برای اپراتور دستگاه، فضایی مناسبی در نظر گرفته شده است و این قسمت شامل کانوایر اختصاصی می باشد که توسط نیروی محرکه موتورگیربکس تعبیه شده برای سیستم ورودی دستگاه، محصولات بسته بندی شده را به قسمت ورودی دستگاه هدایت می کند. در قسمت خروجی و انتهایی دستگاه نیز به منظور جلوگیری از ایجاد ترافیک و تخلیه آسان محصول از دستگاه، سیستم خروجی دستگاه طراحی شده است که شامل کانوایر اختصاصی و تحت نیروی محرکه موتورگیربکس تعبیه شده برای این قسمت می باشد.
در دستگاه تونل پخت (پاستوریزاسیون) برای فراهم نمودن شرایط مناسب برای هر یک از مناطق سه گانه دمایی آن، از آب به عنوان ماده و سیال موردنیاز برای انتقال حرارت استفاده می شود و به همین منظور دستگاه مجهز به سیستم گردش و سیرکولاسیون آب می باشد. سیستم گردش آب دستگاه برای سیرکولاسیون آب در هر یک از نواحی سه گانه دمایی، مجهز به الکتروپمپ های سانتریفوژی با ظرفیت مناسب می باشد. این سیستم شامل مجموعه ای از پمپ های موازی می باشد که توانایی لازم برای سیرکولاسیون حجم مشخصی از آب را در زمان بهره برداری از دستگاه دارا می باشند.
آب مورد استفاده در سیستم گردش آب دستگاه، در ناحیه آب داغ نیازمند تثبیت و حفظ دمای خود در محدود مشخصی می باشد. این نیازمندی توسط سیستم تثبیت کننده دمای آب برآورده می شود تا فرایند حرارتی پاستوریزاسیون دارای کفایت استاندارد باشد. سیستم تثبیت کننده دمای آب مجهز به مجموعه از مبدل های حرارتی و روشوفرهای اختصاصی می باشد که نتیجه و برایند نهایی عملکرد آنها تثبیت دمای آب در ناحیه داغ و تضمین کفایت حرارتی فرایند پاستوریزاسیون می باشد.
سیستم دیگری که در طراحی ساختار دستگاه تونل پخت در نظر گرفته شده است، سیستم انتقال محصول می باشد. این سیستم شامل مجموعه ای از تجهیزات مختلف مانند کانوایر انتقال محصول و موتورگیربکس مولد نیروی موردنیاز جهت انتقال و جابجایی مجموعه محصول در درون دستگاه می باشد. از آنجایی که حجم محصولی که در زمان بهره برداری توسط دستگاه تحت فرایند حرارتی قرار می گیرد میزان بالایی خواهد بود لذا کانوایر مورد استفاده برای انتقال محصولات از مدل مدولار شانه ای مخصوص بخار و آب جوش انتخاب شده است که با نیروی محرک تولید شده از طریق موتورگیربکس دارای طراحی ترکیبی به حرکت در می آید و محصول با حرکتی نرم و یکنواخت در فضای داخلی دستگاه حرکت می کند و تحت فرایندهای حرارتی موردنیاز قرار می گیرد.
جریان محصول در زمان انتقال و جابجایی در درون تونل پاستوریزاسیون به ترتیب از مناطق سه گانه آب داغ، آب ولرم و آب سرد عبور می کند. با توجه به اینکه هر یک از این قسمت های سه گانه با یکدیگر اختلاف دمای زیادی دارند، به همین دلیل در بخش های ورودی و خروجی تونل و نیز بین بخش های دارای اختلاف دمایی شدید، به منظور جلوگیری از هدر رفت انرژی از پرده های عایق دمایی به صورت نواری استفاده شده است. در کنار این لایه های عایق کننده دمایی، دستگاه تونل پخت در قسمت های حدفاصل بین آب داغ و آب ولرم و همچنین در حدفاصل آب سرد و فن های خشک کننده قوطی، مجهز به دو مرحله بلوئیرهای ساید چنل می باشد که از ورود آب داغ به منطقه آب سرد و هم چنین انتقال آب به قسمت خشک کن تونل پخت جلوگیری به عمل می آورند.
عملکرد کلیه بخش های دستگاه تونل پاستوریزاسیون توسط سیستم کنترل و اتوماسیون پیشرفته ای که به صورت اختصاصی طراحی شده است، تحت پایش (مانیتورینگ) قرار دارد و توسط اپراتور قابل کنترل و هدایت می باشد.
